EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA NEDİR ?

Edimin İfasına Fesat Karıştırma

İhale sürecine ilişkin suçların, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma olduğu bir önceki yazımızda ifade edilmiş ve ihaleye fesat karıştırma suçuyla ilgili genel açıklamalarda bulunulmuştu. Bu yazımızda da edimin fesat karıştırma suçuyla ilgili açıklamalarda bulunulacaktır.  

Kamu ihale süreciyle ilgili Danıştay tarafından da ikili bir ayrıma gidilmiş, İdarenin aktif olduğu ve yoğun işlemlerde bulunduğu sözleşmenin imzalanmasından önceki uyuşmazlıkların idari yargının görev alanına girdiği, bir özel hukuk sözleşmesi durumundaki kamu ihale sözleşmesinin imzalanmasını müteakip ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise adli yargının görev alanına girdiği belirtilmiştir. Sürece ilişkin bu ikili ayrım esasında, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarında da kendisini göstermektedir. İhaleye fesat karıştırma suçunun maddi unsurlarının tümü, ihaleye teklif sunma, tekliflerin değerlendirilmesi, ihalede yeterlilik gibi konulara ilişkindir. Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun maddi unsurlarının ise tümü sözleşmenin eksik ya da hiç ifa edilmemesine yöneliktir.

Türk Ceza Kanunu’nun 236. Maddesinde, edimin ifasına fesat karıştırma suçunun maddi unsurları aşağıdaki şekilde sıralanmıştır.

  1. a) İhale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi.
  2. b) İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi.
  3. c) Edimin ihale kararında veya sözleşmede belirtilen sürede ifa edilmemesine rağmen, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi.
  4. d) Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi.
  5. e) Hizmet niteliğindeki edimin, ihale kararında veya sözleşmede belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi.

İlgili madde kapsamında yüklenici ve idare açısından ayrımlar yapıldığı gibi ihale türüne göre de ayrım yapılmıştır. Hemen belirtmek gerekir ki, ihaleler alım türüne göre mal alımı, hizmet alımı ve yapım işi olmak üzere üçe ayrılmaktadır. İlgili fıkranın a ve b bentlerinde açıkça mal alımı ihalelerine bir atıf vardır. Belirtilen üç ihale türünde, muayene ve kabul işlemleri birbirinden farklılık göstermektedir. Gerçekten de mal alımı ihalelerinde teslim edilecek açık bir nitelemeye tabi tutulur ve Teknik Şartnamedeki tüm teknik özellikleri ayrıntılı bir şekilde belirtilir. Böyle bir durumda, sözleşmede belirtilen maldan farklı bir malım ya da sözleşmede belirtilen sayıdan eksik bir malın teslim alınması ya da kabul edilmesi edimin ifasına fesat karıştırma suçunu oluşturacaktır. Bu bentlere göre, hem muayene kabul işlemlerini gerçekleştiren İdare çalışanları hem de yüklenici tarafından suçun gerçekleştirilmesi mümkündür.

Söz konusu fıkranın c bendinde ise kabul işllemine dair bir maddi unsur düzenlenmiştir ve bu nedenle yalnızca İdare çalışanları tarafından gerçekleştirilmesi mümkündür. İhalenin ilan edilmesiyle birlikte, istekli şirketler ihale dokümanını inceleyebilmektedir. Bu dokümanlar içerisinde özellikle idari şartnamede ve sözleşme tasarısında işin hangi süreler içerisinde gerçekleştirileceğine dair düzenlemeler yer almaktadır ve şirketler tüm bu düzenlemeleri bilerek, kabul ederek ihalelere iştirak etmektedir. Yine en avantajlı teklif sahibi şirket ile de bu sözleşmeler imzalanmaktadır. Bu açık hükümlere göre yüklenici şirketlerin işi süresinde bitirmesi zorunluluktur ve ancak belirli durumlarda ek süre tanınabilmektedir. İşin süresinde bitirilmemesi halinde, yüklenici şirketin kamu ihalelerinden yasaklanması ve kesin teminatının gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Buna karşın İdare tarafından bu işlemler gerçekleştirilmeyip, işin süresinden sonra kabul edilmişse ilgili bent kapsamında suçun ortaya çıktığı kabul edilmelidir.

Edimin ifasına fesat karıştırma suçuyla ilgili d ve e bentlerinde ise yapımı işi ve hizmet alımı ihalelerine dair maddi unsurlar düzenlenmiştir. Burada da yapım işinin Teknik Şartnamesine göre gerçekleştirilmemiş, hizmetin de yine aynı şekilde Teknik Şartnameye göre sunulmamış olmasına rağmen İdare tarafından kabul edilmiş olması suçun oluşumu için yeterli görülmüştür. Tüm bu açıklamalar, özellikle muayene ve kabul işlemlerinin ne kadar önemli olduğunu ayrıntılı şekilde göstermektedir. Bir sonraki yazımızda edimin ifasına fesat karıştırma suçuna dair ayrıntılı açıklamalara devam edilecektir.